Monday, November 23, 2020

Hamburger Cumhuriyeti - Amerikan Fast Food Kültürünün Karanlık Yüzü (Kitap)

Gazeteci Eric Schlosser'in kaleme aldığı Hamburger Cumhuriyeti, 2000'li yılların başında yazılmış bir kitap. Kitap, kırmızı et ağırlıklı ilerleyen hazır gıda sektörünün perde arkasını çarpıcı biçimde gözler önüne seriyor. Bu kitabı okuduktan sonra insanın kendi yediklerini sorgulamaması mümkün olmuyor. Bu nedenle, bu kitap, yedikleri hakkında bilinçlenmek isteyenlere önerilen kitapların başında geliyor.

Araştırmacı gazeteci perspektifi ile hareket eden yazar, sadece fast food restoranlarında satılan yiyeceklerin üretim aşamasını incelemekle kalmıyor, tezgahın gerisinde bulunanlarla ilgili yani bu restoranlarda çalışanlarla ilgili çeşitli detayları okuyucu ile paylaşıyor. Kitabın ilk sayfaları, ABD'de karnınızı hızlıca doyurmaya yönelik olarak geliştirilmiş fast food yemeklerin nasıl ortaya çıktığını inceliyor. İlk kurulan firmaların ve kurucularının hikayesi, mutfakta yiyeceklerin nasıl hazırlandığı, bu yiyeceklerin nasıl ve nerede üretildiği, zaman içinde mutfakta yiyecek hazırlama sürecinin kısaltılmasına, dolayısıyla servisin hızlanmasına yönelik olarak nasıl bir yol izlendiği bu ilk kısımda paylaşılmış. Vurgulanan nokta, özellikle son yıllarda fast food restoranlarının mutfaklarının bir üretim hattına benzediği, her ürünün pişmeye hazır olduğu, çalışanların sadece bu gıdaları pişirerek, ısıtarak veya sadece bardağa doldurarak saniyeler içinde müşterinin tepsisine yerleştirebildiğidir. Bu kısımda verilen çarpıcı başka bir bilgi de, bu firmaların daha fazla yiyeceği satmak adına geliştirdikleri pazarlama stratejileri ve ana babalarını ikna edeceklerine inanılan çocukların nasıl hedef alındığıdır.

Bu kısımda, ayrıca fast food restoranlarında çalışanların hikayelerine de yer veriliyor. Bu kişilerin çalışma koşulları oldukça zorlayıcı ve kitapta belirtildiğine göre eğitim seviyeleri oldukça düşük ve oldukça genç yaştalar.

İnsanların ne yedikleri (ve yemedikleri) daima toplumsal, ekonomik ve teknolojik güçlerin karmaşık bir etkileşimi tarafından belirlenmiştir. Fast food sektörü oldukça kısa bir süre içinde, beslenme biçimimizin ötesinde coğrafyamızı, ekonomimizi, işgücümüzü ve popüler kültürümüzü de dönüştürdü. İster günde iki kere yiyin, ister uzak durun, hatta ağzınıza hiç sürmemiş olun; artık fast fooddan ve onun sonuçlarından kaçamazsınız. (sayfa 11)

Lisans haklarını satan şirketlerin ve dükkan zincirlerinin hedefi birçok farklı noktada tıpatıp aynı ürün ve hizmeti sunmaktır. (sayfa 13)

Fast food restoranı mutfağı, muazzam ve son derece karmaşık bir seri üretim sisteminin son aşamasından ibarettir. Tanıdık görünen gıdalar aslında tamamen yeni formüle edilmiş maddelerdir. (sayfa 15)

Peki, bu kadar hızlı şekilde servise hazır hale gelen gıdalar nasıl hazırlanıyor, en önemlisi insan sağlığına ne kadar uygunlar? Kitapta, fast food ile beslenen haftada 2-3 kez fast food tüketenlerle ilgili çarpıcı istatistikler veriliyor. İşlenmiş hazır gıdaların aslında başkalaştığının altı çiziliyor. Bu gıdaların üretim ve işlenme koşulları da çok kritik. Kitabın "Et ve Patates" başlığını taşıyan ikinci kısmında bu gıdaların hangi aşamalar sonrasında elde edildiği oldukça detaylı şekilde aktarılıyor.

Kitabın yazarının da yer aldığı bir de belgesel bulunuyor. Bu belgeselde, kitaptaki konular işleniyor ve ABD'de ki gıda sektörü masaya yatırılıyor. 2008 tarihli bu belgeselin ismi Food, Inc.

Kitabın Künyesi

Kitabın Adı: Hamburger Cumhuriyeti - Amerikan Fast Food Kültürünün Karanlık Yüzü
Yazar: Eric Schlosser
Sayfa Sayısı: 341
Yayınevi: Metis
Basım Yılı: 2004
Orijinal Adı: Fast Food Nation: The Dark Side Of The All-American Meal
Bu yazı ilk olarak www.yetenekyonetimi.co'da yayınlanmıştır.