20 Ocak 2021 Çarşamba

Vikinomi - Kitlesel İşbirliği Her Şeyi Değiştiriyor (Kitap)

Vikinomi, kitlesel işbirliğini ve crowdsourcing kavramını ele alan bir kitap. Kitlesel iş birliği ile kitlelerin (çoğu kez kendiliğinden) bir araya gelmesini, kendi içinde örgütlenmesini ve bir konu özelinde iş birliği yapmasını çeşitli örneklerle anlatıyor. Yazarlar Don Tapscott ve Anthony D. Williams, 2010 yılında kitabın devamını Macrowikinomics: New Solutions for a Connected Planet ismi ile yazmışlar.

İnternet üzerinden ortak bir ilgi alanı etrafında bir araya gelen kişilerin inovasyon ve değer üretme biçimleri kitapta 'peer production' ve 'peering' olarak (yani katılıma açık iş birliği) isimlendirilmiş.

Kitlesel iş birliği, verilerin ve sonuçların gönüllü örgütlenmelerce paylaşıldığı, iletişim teknolojileri sayesinde geniş bir alanda dağınık biçimde örgütlenmiş bireyler ve şirketler üzerinden işlemektedir. Tüm dünyayı etkisi altına alan bu işbirliğine yazarlar 'vikinomi' ismini vermişler. Bu terimi yeni bir ortaklık ve katılım çağını tanımlamak için bir metafor olarak kullanmışlar. Vikinomi, yeni bir çalışma biçimi de beraberinde getirmiştir; kapılarını dünyaya açan, herkesle ortaklaşa inovasyon yapan, eskiden saklanılan kaynakları paylaşan, kitlesel işbirliğinin gücünden yararlanan ve çok uluslu olmak yerine global olabilen. (sayfa 31 ve 34) Bu yeni düzen, önceki dönemde geçerli olan hiyerarşik, kapalı, sır saklayan ve dar görüşlü uluslararası şirket anlayışından farklıdır. (sayfa 47)

Vikinominin 4 ilkesi vardır:

Açık olmak: Şirketlerin ellerindeki bilgiyi inovasyon oluşturulması için paylaşması, kendi yetenekli çalışanlarının yanı sıra, global yetenek havuzuna da açılmasıdır.

Peering: Hiyerarşiler yakın zamanda ortadan kalkacak gibi durmasa da, bilgiye dayalı olarak hareket eden, peering olarak adlandırılan yatay yapılar ortaya çıkmıştır. En güzel örneklerinden birisi Linux işletim sisteminin oluşturulma sürecidir.

Paylaşım: Firmanın elindeki entelektüel mülkiyetini müşterek bir fon olarak görmesi ve bazılarını korurken bazılarını da paylaşıma açmasını içerir. Böylece, kamuya açık veritabanları üzerinden ortak araştırmalar yürütülebilecektir.

Global hareket etme: Sadece global düşünmeyi değil global olarak hareket edebilmeyi kapsar. Büyük şirketlerin global değil, uluslararası olmaları bazı sorunlara yol açmaktadır.

İşbirliğine yönelik yeni global platform, global hareket etme yönünde sayısız fırsat sunmaktadır. Dünya eğitim, iş ve girişim fırsatlarıyla kaynamaktadır - bu fırsatlardan pay kapabilmek için bireyin ihtiyaç duyduğu şey yetenek, motivasyon, yaşam boyu öğrenme kapasitesi ve bir internet bağlantısıdır. (sayfa 47)

Vikinomi'nin dört ilkesi - açık olma, peering, paylaşım ve global hareket etme - 21. yüzyıl şirketlerinin nasıl rekabet ettiklerini en iyi şekilde açıklamaktadır. Yeni düzen geçen yüzyıla damgasını vuran hiyerarşik, kapalı, sır saklayan ve dar görüşlü uluslararası şirket anlayışından çok farklıdır. (sayfa 47)

Kitlesel işbirliğinin endüstriyi bir gecede yeniden şekillendirebildiği bir çağda hiyerarşik çalışma ve inovasyon örgütlenme yöntemleri, bir şirketin günün koşullarında rekabetçi kalabilmesi için gerekli çeviklik, yaratıcılık ve bağlanabilirlik düzeylerini karşılayamamaktadır. Şimdi artık her bireyin ekonomide oynayacağı bir rol ve her şirketin bir seçeneği bulunmaktadır - emtialaştırmak ya da ilişki geliştirmek. (sayfa 47-48)

İşbirliği ekonomisinde şirketlerin rekabetçi güç kazanmak ve büyümek için yaralanabilecekleri 7 farklı model kitapta incelenmektedir. Modellerden her biri, rekabete yönelik yeni ve benzersiz bir yolu temsil etmektedir. Hepsinin ortak noktası ise, bu yeni peer production biçimlerinin firmalara dış bilgilerden, kaynaklardan ve yeteneklerden daha öncesinde mümkün olmayacak derecede yararlanma imkanı sunmasıdır. (sayfa 363)

Bu modeller kısaca şöyledir (sayfa 362-363):

Peer Öncüleri parçalardan oluşan ürünler yaratmak için açık kaynak ilkelerini - işletim sistemlerinden ansiklopedilere varana dek - kullanmaktadırlar.

İdegoralar şirketlere problem çözme kapasitelerini geliştirmek amacıyla global fikirler, inovasyonlar ve eşsiz kalifiye beyinler pazarına erişim imkanı sunmaktadır.

Şirketlerin tüketicilere değer yaratma süreçlerine katılmaları için ihtiyaç duydukları araçları temin etmeleri durumunda üreten tüketici topluluklar harikulade bir inovasyon kaynağı haline gelebilirler.

Yeni İskenderiyeliler maliyetleri düşürecek ve endüstriyel teknolojinin gelişim sürecine ivme kazandıracak yeni bir iş birliği modeli geliştirmektedirler.

Katılım platformaları büyük ortak topluluklarının değer ve çoğu zaman oldukça sinerjik bir ekosistem bünyesinde yeni teşebbüsler yaratabilecekleri bir global sahne yaratmaktadırlar.

Global İmalathaneler, fiziksel eşyaların tasarımı ve montajına yönelik olarak sınırların ve kurumsal sınırların ötesindeki insan sermayesinin gücünden yararlanmaktadırlar.

Viki işyerleri eşine pek rastlanmayan yollarla kurumsal hiyerarşileri yararak inovasyonları ve morali arttırmaktadır.

Kitabın son sayfaları ise, bu yeni kurumsal bakış açısını geliştirmek ve işler hale getirebilmek için ortaya konulması gereken liderlik modellerini incelemektedir.

Kitabın Künyesi

Kitabın Adı: Vikinomi - Kitlesel İşbirliği Her Şeyi Değiştiriyor
Yazar: Don Tapscott, Anthony D. Williams
Sayfa Sayısı: 420
Yayınevi: MediaCat
Basım Yılı: 2007
Orijinal Adı: Wikinomics: How Mass Collaboration Changes Everything
Bu yazı ilk olarak www.yetenekyonetimi.co'da yayınlanmıştır.