Keep Going | Austin Kleon (Kitap)


20 Şubat 2021 Cumartesi

Kim Neyi Neden Alır? - Çöpçatan Ekonomisi & Piyasa Tasarımının Bilinmeyen Dünyası | Alvin E. Roth (Kitap)

edit post admin
Kim Neyi Neden Alır, 2012 Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanan Ekonomist Alvin E. Roth tarafından kaleme alınmış. Yazar, ilk bölümlerde sorunu tanımlıyor, benzer soruna sahip olan çeşitli piyasalardan örnekler vererek eski durumu anlatıyor, sonraki bölümlerde ise bu piyasaları yeniden nasıl tasarlanarak daha işler hale getirildiğinden bahsediyor.

Kitapta incelenen konunun temeli Çöpçatan / Eşleştirme Ekonomisine dayanıyor. Farklı şartlara sahip piyasaların yönetilmesiyle ilgili sıra dışı yöntemler sunan kitapta pek çok farklı piyasa tipi inceleniyor. Kitap boyunca fazla teknik terim kullanılmamış. Özellikle çıkmaza giren ve yeniden tasarlanması gereken piyasaların nasıl kurgulanması gerektiği ve nasıl işler hale getirildiği incelenmiş. Verilen örnekler arasında organ nakli (böbrek) bekleyenlerle ilgili eşleştirmenin nasıl yapıldığı (çapraz böbrek nakli), okullara yerleştirilecek öğrencilerin nasıl seçildiği, doktorların internlik için başvurduğu hastanelere yerleştirilmesi süreci, avukatların firmalarca seçilmesi vb yer alıyor.

Peki, bir piyasa neden tasarıma ihtiyaç duyar? Çünkü, mevcut pazarın kimi zaman doğal yollarla çözmeyi başaramadığı sorunların çözülmesi için piyasanın yeniden tasarımı gerekir. Ekonomi derslerinde teorik olarak serbest bir piyasada arz ve talebin eşitlendiği fiyattan alışverişlerin gerçekleşeceği ve bu şekilde piyasada denge bulunacağı anlatılsa da, gerçek hayatta özellikle eşleşme piyasalarında durum böyle değildir.

Eşleşme piyasalarına örnek olarak, (ABD'de) bir şehirde yer alan öğrencilerin okullara yerleştirilmesi verilebilir. Öğrencilerin okuldaki ders notları ve katıldıkları sosyal etkinliklerle öne geçmeye çalıştığı ve devam etmek istedikleri okulları sıraladıkları listeleri eğitim müdürlüğüne bildirdikleri ve okulların da o öğrencileri kendi kriterlerine göre kabul ettikleri bir sistem düşünüldüğünde; işin içine anne babaların okul yönetimlerine kendilerine kontenjan ayırmaları için bağış yapmaları, okul müdürlerinin kendi okullarını listelerinin ilk sırasına yerleştirmemiş adayları kabul etmeye istekli olmamaları, erken kabul seçenekleri gibi oldukça karışıklık yaratan durumlar da girmektedir. Böyle bir piyasada yaşanan sıkışıklık sonucunda birçok öğrenci istedikleri okullara giremeyip açıkça kalmakta ve okullarda da belli sayıda kontenjan boş kalmaktadır. Kitap, bunun gibi piyasa eşleştirme sorunlarının nasıl çözüldüğünü ve benzer zorluklar yaşanan piyasalara da bu çözümün nasıl uyarlandığını anlatıyor.

Kitabın Künyesi

Kitabın Adı: Kim Neyi Neden Alır? - Çöpçatan Ekonomisi & Piyasa Tasarımının Bilinmeyen Dünyası
Yazar: Alvin E. Roth
Sayfa Sayısı: 264
Yayınevi: Timas Yayınları
Basım Yılı: 2016
Orijinal Adı: Who Gets What ― and Why: The New Economics of Matchmaking and Market Design
𖧷 https://www.thebookish.de/2021/02/kim-neyi-neden-alir.html